Từ miền quê ven biển Giao Thủy, nem nắm đã trở thành một trong những dấu ấn ẩm thực tiêu biểu của Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Không cầu kỳ hay kiểu cách, món ăn này chinh phục thực khách bằng sự hài hòa trong hương vị và nét mộc mạc rất riêng của vùng đất Thành Nam xưa.
Trong dòng chảy văn hóa ẩm thực đất Bắc, nem nắm Giao Thủy được xem là một trong những đại diện đặc sắc của dòng nem thính, sánh cùng những cái tên quen thuộc khác. Tuy nhiên, món nem của Thành Nam vẫn có nét riêng khó nhầm lẫn: nắm tròn, tơi mà không rời, sợi bì và thịt thái bản lớn, quyện đều trong lớp thính gạo thơm bùi.
Tương truyền từ thời Nhà Trần, khi vùng Thiên Trường trở thành trung tâm quan trọng, nem nắm đã từng xuất hiện trong các sản vật quý dâng lên bậc vua chúa. Dẫu chỉ là câu chuyện truyền miệng, nhưng cũng phần nào cho thấy giá trị lâu đời và vị thế đặc biệt của món ăn trong đời sống người dân nơi đây.
Gia vị làm nem nắm Giao Thủy
Để làm nên những nắm nem thơm ngon, người dân địa phương đặc biệt chú trọng khâu chọn nguyên liệu. Thịt lợn phải là thịt nạc mông tươi, còn ấm để giữ được vị ngọt tự nhiên. Bì lợn được làm sạch, luộc chín rồi thái sợi thật mỏng. Gạo được rang vàng, xay mịn thành thính – yếu tố tạo nên hương thơm đặc trưng không thể thiếu.
Thịt sau khi luộc chín tới sẽ được thái mỏng hoặc giã nhẹ, sau đó trộn đều với bì lợn, thính gạo cùng các gia vị như muối, nước mắm, tiêu. Người làm phải bóp thật đều tay để thính bám quyện vào từng sợi thịt, tạo nên độ tơi và dậy mùi hấp dẫn. Tỏi và ớt băm nhỏ được thêm vào để tăng hương vị, tùy theo khẩu vị mỗi nhà.
Hỗn hợp sau khi trộn sẽ được chia thành từng phần nhỏ, nắm chặt tay thành hình tròn hoặc hơi dẹt. Những nắm nem tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự khéo léo để vừa kết dính, vừa giữ được độ tơi đặc trưng.
Nem nắm Giao Thủy thường được ăn kèm với lá sung, lá đinh lăng và các loại rau sống, chấm cùng nước mắm tỏi ớt. Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận rõ vị bùi của thính, độ giòn của bì, vị ngọt của thịt hòa quyện cùng hương thơm dân dã – tất cả tạo nên một món ăn bình dị mà khó quên.
Ngày nay, nem nắm không chỉ hiện diện trong những bữa cơm thường ngày mà còn góp mặt trong các dịp sum họp, lễ cưới, cỗ bàn của người dân Giao Thủy. Từ một món ăn quê, nem nắm đã theo chân người Nam Định đi khắp nơi, trở thành thức quà mang theo cả hương vị lẫn nỗi nhớ quê nhà.
Giữa nhịp sống hiện đại, những món ăn như nem nắm Giao Thủy vẫn giữ được vị trí riêng, không chỉ bởi hương vị mà còn bởi giá trị văn hóa mà nó lưu giữ. Một nắm nem nhỏ, nhưng chứa đựng cả sự khéo léo, tình cảm và niềm tự hào của người dân Thành Nam – thứ khiến bất cứ ai từng nếm thử cũng khó lòng quên được.
Khánh Hà