Lễ hội Vía Bà ở phường An Nhơn Bắc: Nét sinh hoạt văn hóa tâm linh giàu ý nghĩa

Đông đảo người dân và du khách thập phương về Miếu Bà dâng hương trong dịp Lễ hội Vía Bà.

Ngày 5/3, (nhằm ngày 17 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026), tại tổ dân phố Liêm Định, phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai, người dân địa phương lại nô nức tổ chức Lễ hội Vía Bà – một sinh hoạt văn hóa tâm linh truyền thống thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến dâng hương, tưởng nhớ bà Đỗ Thị Tân, người được vua Tự Đức ban sắc phong “Ân Đức Độ Nhân”.

Người dân dâng hương tưởng nhớ bà Đỗ Thị Tân. (Ảnh: Báo Tiền phong)

Trong không khí trang nghiêm nhưng ấm cúng, hàng ngàn người dân trong và ngoài địa phương đã tề tựu về Miếu Bà để dâng hương, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng thuận lợi, cuộc sống bình yên, ấm no. Lễ hội không chỉ là dịp để bày tỏ lòng tri ân đối với người có công với cộng đồng mà còn là dịp gặp gỡ, gắn kết tình làng nghĩa xóm.

Ban nghi lễ thực hiện các nghi thức tế lễ trang nghiêm trong khuôn khổ Lễ hội Vía Bà.

Theo các tư liệu dân gian truyền lại, cách đây khoảng ba thế kỷ, tại vùng đất Liêm Định có một người phụ nữ tên Đỗ Thị Tân đến sinh sống trong một túp lều tranh bên bờ sông. Hằng ngày, bà buôn gánh bán bưng để mưu sinh, đồng thời tận tình giúp đỡ các sản phụ trong vùng vượt cạn. Bất kể đêm hôm, mưa gió hay đường xa cách trở, hễ nơi nào có sản phụ cần giúp đỡ là bà đều có mặt.

Với đôi tay khéo léo cùng tấm lòng nhân hậu, bà đã giúp nhiều phụ nữ sinh nở an toàn, mang lại niềm vui cho biết bao gia đình. Bà không phân biệt giàu nghèo, cũng không mong nhận lại sự đền đáp. Chính vì tài năng và đức độ ấy, bà được người dân hết lòng kính trọng, về sau còn được vua Tự Đức ban sắc phong “Ân Đức Độ Nhân”.

Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, vào một đêm đầu xuân, bà lặng lẽ rời khỏi nhân gian mà không để lại lời nhắn nhủ. Người dân tìm kiếm khắp nơi nhưng không thấy tung tích nên tin rằng bà đã “thăng thiên”. Để tưởng nhớ công đức của bà, dân làng đã lập miếu thờ ngay trên nền túp lều tranh cũ. Miếu thờ được gọi là Miếu Bà, hay còn gọi là “Hộ sản Nương thần miếu”, và đã được công nhận là di tích cấp tỉnh vào năm 2006.

Từ đó đến nay, lễ hội Vía Bà trở thành một nét sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng quan trọng của người dân địa phương. Những năm gần đây, lễ hội còn được tổ chức theo hướng văn minh, trong đó người dân không đốt vàng mã nhằm hạn chế lãng phí và bảo vệ môi trường.

Tiết mục múa lân – sư – rồng tạo không khí sôi nổi trong phần hội của lễ hội.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian đặc sắc như múa lân – sư – rồng, thi đấu bóng chuyền, chạy việt dã, hát tuồng, cùng các trò chơi quen thuộc như đập ấm, kéo co, bịt mắt bắt vịt, nhảy bao bố… Những hoạt động này không chỉ tạo không khí vui tươi, náo nhiệt mà còn góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian thu hút đông đảo người dân tham gia.

Trải qua nhiều thế hệ, Lễ hội Vía Bà ở phường An Nhơn Bắc vẫn được người dân gìn giữ như một nét đẹp văn hóa đặc trưng. Không chỉ là dịp tưởng nhớ người có công với cộng đồng, lễ hội còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, lưu giữ ký ức và truyền thống của vùng đất Liêm Định qua bao năm tháng.

Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam