Khi những con sóng tháng 3 êm ả vỗ về bờ cát trắng biển Long Hải xanh ngắt của TP.HCM, đó cũng là lúc lòng người dân biển Long Hải hướng về một kỳ lễ hội mang đậm tín ngưỡng cầu ngư và kỳ vọng một mùa biển bội thu.
Là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội Dinh Cô Long Hải thu hút hàng trăm nghìn người tham gia hằng năm.
Từ ngày 10 đến 12 tháng 2 âm lịch hằng năm, lễ hội Dinh Cô Long Hải được tổ chức nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức Bà Cô, đồng thời cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng yên, ngư dân ra khơi thuận buồm xuôi gió, đánh bắt được mùa, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, vật chất của người dân và xây dựng phát huy khối đoàn kết cộng đồng dân cư trên địa bàn xã Long Hải (khu vực phía Đông TP.HCM, trên địa bàn tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây).
Lễ hội Dinh Cô Long Hải hằng năm thu hút nhiều du khách gần xa.
Theo UBND xã Long Hải, Lễ hội Dinh Cô 2026 sẽ chính thức diễn ra trong 4 ngày, từ 27/3 đến 30/3 (mùng 9 đến 12 tháng 2 âm lịch), ngay tại Khu di tích lịch sử văn hóa Dinh Cô tại ấp Hải Sơn.
Hành trình tìm về nét đẹp tâm linh tại Long Hải sẽ bắt đầu vào tối 27/3 với chương trình nghệ thuật âm nhạc rộn ràng. Sang thứ Bảy 28/3, không gian biển Long Hải sẽ trở nên sống động hơn bao giờ hết với các nghi thức cúng truyền thống tôn nghiêm hòa cùng tiếng trống hội lân - sư - rồng náo nhiệt. Đây cũng là dịp để quý vị chứng kiến tài hoa của ngư dân Long Hải qua hội thi đan lưới hay những bước chân khéo léo trên đôi cà kheo.
Không khí lễ hội sẽ càng thêm tưng bừng vào chủ Nhật 29/3 với đoàn xe diễu hành rực rỡ khắp các nẻo đường xã Long Hải. Những cánh diều nghệ thuật đầy màu sắc sẽ bay rợp bầu trời hòa cùng sự kịch tính của màn trình diễn mô tô nước trên mặt biển Long Hải xanh ngắt, hứa hẹn mang đến những khoảnh khắc khó quên.
Đáng chú ý, ngày 30/3 sẽ diễn ra nghi thức rước Long Vị và Lễ Nghinh Bà Thủy Thần, Ông Nam Hải nhập điện.
Để vào Dinh Cô, người dân và du khách phải leo 37 bậc tam cấp để lên đến điện thờ. Trong chính điện có bày trí 7 bàn thờ. Trung tâm là bàn thờ bà Cô, nổi bật là pho tượng bà cao hơn nửa mét rất uy nghi, nhưng cũng rất nhân từ. Bên cạnh bàn thờ Cô, là bàn thờ các vị thần linh theo tập tục thờ Mẫu như Cửu thiên Huyền nữ, Hoả tinh thánh mẫu, Quan thế âm Bồ tát...
Lễ hội Dinh Cô Long Hải diễn ra vào thời điểm ngư dân xã Long Hải nói riêng và ngư dân ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước sắp xếp công việc để đến Dinh Cô dâng hương, chiêm bái, ước vọng một năm đánh bắt tôm cá đầy khoang, thuyền đi đến nơi về đến chốn, cuộc sống đủ đầy.
Trong những ngày lễ hội, Khu di tích lịch sử văn hóa Dinh Cô được trang hoàng rực rỡ, trang nghiêm. Tàu, thuyền của ngư dân treo đèn, hoa lộng lẫy, cùng tập trung hướng vào Dinh Cô. Ban đêm, hàng loạt tàu thuyền đồng loạt chiếu sáng cả góc trời để bày tỏ lòng thành kính với Cô, cùng mong cầu được phù hộ, giúp đỡ cho thuyền ghe nhiều tôm cá.
Lễ hội Dinh Cô Long Hải thuộc loại hình tín ngưỡng thờ Mẫu - Nữ thần, cũng là sự kết hợp của Lễ hội cầu ngư với tục thờ cúng Thần biển (Bà Thủy Long, cá voi).
Theo người xưa kể lại, cách đây khoảng 2 thế kỷ, một trinh nữ tên Lê Thị Hồng (tục danh Thị Cách), quê ở Tam Quan, Bình Định hay theo cha vào vùng Bà Rịa và Gò Công buôn bán và rất yêu cảnh, mến người, không muốn rời xa vùng đất phía Nam. Cô giàu lòng nhân ái nhưng chẳng may bị lâm nạn tại Hòn Hang trong một lần theo cha ra biển. Khi đó, Cô vừa tròn 16 tuổi. Ngư dân địa phương đã chôn cất Cô trên đồi Cô Sơn và lập miếu thờ ngoài bãi biển.
Đền Dinh Cô tại Long Hải gắn liền với sự tích linh thiêng về cô gái có tên Lê Thị Hồng.
Để cảm ơn ngư dân, Cô nhiều lần hiển linh, báo mộng điềm lành, phù trợ ngư dân nên Cô được ngư dân gọi là Long Hải thần nữ, qua đó càng tôn tạo miếu và thờ cúng linh đình, tôn xưng là: “Long Hải Thần nữ Bảo an Chánh trực Nương nương Chi thần”.
Nguyễn Thụy