Ngày nhỏ, niềm vui lớn của tuổi thơ tôi là ngóng mẹ đi chợ về!
Hầu như ngày nào mẹ cũng đi chợ. Đi bán vài thứ sản vật nhà nuôi, nhà trồng: buồng chuối, buồng cau, dăm con vịt, con gà hoặc mớ cà, dưa, bí, mướp… Vậy nhưng, ngày không có gì bán, mẹ vẫn cứ… đi. “Quen chân, ở nhà buồn…”, mẹ bảo. Nói vậy thôi, không bán gì thì mẹ đi mua chút thức ăn tươi về lo cơm cho cả nhà. Cha làm quần quật ngoài đồng, mẹ không đành lòng nhìn thấy bữa trưa cha trệu trạo nhai bát cơm khô thiếu cá, thiếu canh. Còn nữa, mấy đứa con cũng cần ăn uống đàng hoàng. Để lớn, để bớt sinh bịnh sinh đau. “Tiền ăn rẻ hơn tiền thuốc…”, mẹ luôn chống chế mỗi khi nghe cha phàn nàn chuyện chợ búa tốn kém!
Ấy là chuyện người lớn, còn lũ nhóc chúng tôi thực tình mong mẹ đi chợ, ngóng mẹ đi chợ về chỉ với duy nhất một mối quan tâm: quà chợ!
Có sang gì đâu những món quà chợ quê xưa, những món quà đem cho lũ trẻ ngày nay chắc lắm đứa chê: vài chiếc bánh bò, gói kẹo bột túm lá sen, năm ba vắt cốm (bắp hoặc gạo nếp) rang nổ trộn đường đen, miếng kẹo dừa (hoặc đậu phụng) làm kiểu thủ công, sên đường đỏ chín tới… Ấy vậy mà ngon, rất ngon. Còn phải hỏi, con nít quê xưa, mười đứa thì hết chín đứa luôn thích đồ ngọt!
Mùa trái cây rừng, quà chợ sẽ được mẹ đổi sang túi trái xay đen mướt, mìn mịn lông tơ, xâu trái đỏ (dâu da rừng) chín chua chua ngọt ngọt; đôi khi là túm sim ăn vào tím rịm cả miệng, hoặc sang hơn là trái mít nài (loại mít rừng, có mùi thơm đặc trưng, rất hấp dẫn) lớn chỉ độ cái bát ăn cơm nhưng thơm nức mũi! Đôi lần, mẹ đổi món sang các thứ trái cây nhà: xoài, ổi, mít, đu đủ… không hấp dẫn bằng nhưng có còn hơn không.
Dịp “trọng đại” hoặc tiền dư dả, mẹ sẽ mua bánh cam hoặc chuối chiên, bịch chè, bịch chanh muối ướp đá - những thứ “hàng cao cấp” lâu lâu mới thấy mặt. Còn nhớ, ngày anh tôi thi đậu trung học, mẹ mừng, đi chợ về thưởng cho anh nguyên một… bịch chè ướp đá to! Còn phải hỏi, anh tôi vốn rất khoái chè…
Hầu như mẹ ít khi nào quên quà chợ. Hôm nào lỡ quên, lỡ… hết tiền, về, nhìn vẻ mặt buồn xo của mấy đứa con, mẹ xem chừng áy náy lắm. Vậy nên, với mẹ, gói quà chợ cho con có tầm quan trọng không thua gì thịt cá, rau dưa - những món thiết yếu mẹ vẫn phải mua mỗi lần đi chợ! Mừng quà chợ đã quen, ngày nào mẹ không đi chợ là buồn, thấy nhớ, thấy thiếu thiếu cái gì. Phải rồi, thiếu niềm vui sáng mắt hò reo, tranh nhau lục giỏ mỗi khi đón mẹ đi chợ về. Niềm vui trẻ con lắm lúc chỉ nhỏ nhoi có vậy.
… Mà không, không nhỏ, bởi ngoài cái ngọt thơm thông thường cố hữu, quà chợ của mẹ còn luôn thấm đẫm yêu thương, ngọt lịm tình mẫu tử; cho những đứa con thơ thụ hưởng từng miếng ngon không chỉ bồi bổ riêng phần thể chất mà còn dưỡng nuôi cả tâm hồn…
Hương Lan