Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, thời khắc trời đất giao hòa, âm dương hòa quyện để vạn vật bừng lên sức sống mới.
Đêm giao thừa còn có tên gọi khác là đêm Trừ Tịch, đêm linh thiêng nhất trong năm. Vào thời khắc này, các gia đình Việt Nam sẽ làm lễ thắp hương cúng gia tiên để tiễn năm cũ đón năm mới, đồng thời cầu sức khỏe, may mắn tài lộc, an khang thịnh vượng sẽ đến với tất cả thành viên trong gia đình.
Giao thừa diễn ra từ 12h đêm ngày cuối cùng của năm theo Âm lịch đến 1h sáng mùng 1 Tết Âm lịch.
Đối với các quốc gia phương Tây và phương Đông, giao thừa diễn ra vào đêm ngày 31/12 dương lịch. Vào dịp này, họ thường tổ chức lễ hội Countdown - đếm ngược tới thời khắc giao thừa và bắn pháo hoa vào đúng thời điểm 0 giờ 0 phút ngày 1 tháng 1.
Ảnh minh họa
Theo truyền thống của người Việt, các gia đình sẽ làm lễ cúng đêm giao thừa (một mâm cúng gia tiên tại bàn thờ ở trong nhà và một mâm cúng thiên địa ở khoảng sân trước nhà) vào đúng giờ chính Tý tức 00 giờ ngày 1 tháng 1 trong năm.
Sau khi cúng Giao thừa ở nhà xong, nhiều gia đình thường cùng nhau đi lễ các đình, chùa, miếu, điện để cầu phúc, cầu may cho bản thân gia đình trong năm mới. Nhiều người cũng thường xin quẻ đầu năm.
Một trong những phong tục quan trọng trong đêm giao thừa là hái lộc - một cành cây, mang về cắm trước bàn thờ cho đến khi tàn khô với ngụ ý xin "lộc" của Trời đất, Thần Phật.
Vào lần ra khỏi nhà đầu tiên trong năm mới, người ta chọn giờ và hướng xuất hành hợp với năm tuổi để gặp may mắn quanh năm.
Thay vì hái lộc là một cành cây, nhiều người lại xin lộc tại các đình đền chùa miếu bằng cách đốt một nắm hương hoặc một cây hương lớn, sau khi khấn vái sẽ xin hương đó cắm tại bàn thờ Tổ tiên hoặc bàn thờ Thổ Công ở nhà để cầu mong được phù hộ phát đạt tài lộc quanh năm.
Người xông đất là người đầu tiên bước vào nhà cùng với lời chúc mừng năm mới sau thời điểm giao thừa.
Tục xông đất đầu năm
Theo quan niệm của người Việt, người xông đất đầu năm rất quan trọng. Vì vậy người được chọn để xông đất thường là người hợp tuổi, tính tình vui vẻ, gia đình hạnh phúc, làm ăn phát đạt.
Dân gian có câu “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” do muối có ý nghĩa xua đuổi tà ma, xui xẻo, đồng thời thể hiện sự gắn kết tình cảm quan hệ gia đình, con cái khỏe mạnh, thuận hòa.
Do vậy, sau đêm giao thừa người ta thường hay mua một túi muối nhỏ mang về nhà với mong muốn khởi đầu năm mới thuận lợi, xua đuổi tà ma.
Thời khắc bước vào những giây phút đầu tiên của năm mới, mọi người thường dành tặng nhau những lời chúc tết, chúc năm mới hay và ý nghĩa để cầu mong cho một năm mới đầy thuận hoà, may mắn, hạnh phúc và nhiều thành công.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam