Mỗi dịp cuối năm, cùng với việc chuẩn bị mâm lễ tiễn ông Công ông Táo về trời, nhiều gia đình Việt cũng tiến hành dọn dẹp, lau chùi bàn thờ để đón năm mới hanh thông, may mắn. Tuy nhiên, bao sái bàn thờ trước hay sau khi cúng Táo quân vẫn là băn khoăn của không ít người, bởi đây không chỉ là vấn đề phong tục mà còn liên quan đến ý nghĩa tâm linh và sự trang nghiêm của không gian thờ cúng.
Ảnh minh họa.
Theo quan niệm truyền thống và chia sẻ từ nhiều chuyên gia văn hóa dân gian, việc bao sái bàn thờ nên được thực hiện trước ngày 23 tháng Chạp, tức trước lễ cúng ông Công ông Táo. Lý do là thời điểm này Táo quân vẫn còn ở hạ giới, gia chủ dọn dẹp, làm sạch nơi thờ tự nhằm thể hiện sự kính trọng và chuẩn bị chu đáo cho nghi lễ tiễn các Ngài về chầu trời. Bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng cũng giúp mâm cúng thêm trang nghiêm, đúng tinh thần “tống cựu nghinh tân”.
Trong quá trình bao sái, gia chủ cần thực hiện nhẹ nhàng, cẩn trọng. Trước khi lau dọn, nên thắp hương xin phép thần linh và gia tiên. Nước bao sái thường là nước sạch hoặc nước ngũ vị hương; khăn lau dùng riêng cho bàn thờ, tránh sử dụng các chất tẩy rửa mạnh. Khi lau chùi, hạn chế tối đa việc xê dịch bát hương nếu không thật sự cần thiết để tránh ảnh hưởng đến yếu tố tâm linh.
Cùng với bao sái bàn thờ, việc rút tỉa chân nhang cũng thường được tiến hành trước lễ cúng Táo quân. Sau một năm, chân nhang nhiều, gia chủ chỉ nên để lại số lẻ như 3, 5 hoặc 7 chân. Phần chân nhang đã rút có thể đem hóa, tro rải xuống sông suối sạch hoặc gốc cây, thể hiện sự tiễn đưa nhẹ nhàng, đúng phong tục.
Ảnh minh họa.
Sau khi hoàn tất lễ cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp, gia chủ thường không tiến hành bao sái lớn nữa, mà chỉ giữ gìn bàn thờ sạch sẽ, chỉnh trang nhẹ nếu cần cho đến thời điểm giao thừa. Điều này giúp duy trì sự ổn định và trang nghiêm của không gian thờ cúng trong những ngày cuối năm.
Có thể thấy, hiểu đúng việc bao sái bàn thờ trước hay sau khi cúng ông Công ông Táo không chỉ giúp gia đình thực hiện nghi lễ đúng phong tục, tránh những điều kiêng kỵ, mà còn mang lại sự an tâm về mặt tinh thần. Dù thực hiện theo cách nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự cẩn trọng, sạch sẽ và tấm lòng thành kính, góp phần gìn giữ nét đẹp truyền thống và mang lại bình an, may mắn cho gia đình trong năm mới.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam