Ai đã một đôi lần ghé thăm đất Quảng Ngãi, từng nhấm nháp tô don buổi sáng, xế chiều thưởng thức hương vị kẹo gương, mà chưa hề ăn thử con cua Huỳnh Đế, con ghẹ Sa Huỳnh thì dĩ nhiên chưa gọi là khám phá ẩm thực đất Quảng và sẽ mất đi nhiều điều thú vị.
Cua Huỳnh Đế.
Khác với nhiều loại cua mà ta thường gặp, cua Huỳnh Đế lớn bằng bàn tay xòe, đầu hơi chúi xuống và có khá nhiều râu vểnh lên, mình khum tròn khá dày, lưng có mấy hàng gai. Toàn bộ chân càng đều đưa về phía trước, có đuôi xòe ra như tôm. Cua Huỳnh Đế nổi tiếng ngon và bổ thận. Phải chăng ngày trước là vật phẩm tiến vua, nên thành tên gọi (?!).
Nhưng bây giờ thì dọc những quán gió ở Sa Huỳnh, khi ngả chiều chờ đêm xuống, bạn cứ tự nhiên ngồi bất cứ quán nào mà bạn thích. Khi bạn chọn xong cua ghẹ trong bể kính đưa cho chủ quán cân lên rồi ngồi chờ món cua Huỳnh Đế nướng, món ghẹ Sa Huỳnh hấp xả, rồi ngồi chờ. Chỉ một lát, chủ quán đã bày ra trước mắt bạn món ghẹ, cua còn bốc khói, bốc hơi nghi ngút, nhìn vừa quen, vừa lạ… khẽ nhón lấy bằng tay, khẽ bẻ cái càng, bóc đi lớp vỏ… rồi chấm vào dĩa muối tiêu chanh, ăn chậm rãi con cua, con ghẹ miệt này, tự thưởng thức và so sánh, bạn sẽ thấy chất lượng thịt khác hẳn với cua ghẹ các nơi khác.
Nếu chất ngọt từ thớ thịt của cua Huỳnh Đế được coi là quý tộc, đài các, thì gạch của con ghẹ khiêm tốn giản dị sẽ chinh phục bạn bằng cái béo rù rỉ, ngọt nhẹ nhàng và thơm mùi rất đặc trưng, khó mà lẫn lộn được.
Ghẹ Sa Huỳnh.
Con ghẹ thì có ở khá nhiều vùng biển khác nhau, nhưng hạt muối Tân Diêm kết tinh từ eo biển Sa Huỳnh đã làm cho con cua, con ghẹ nơi đây trở thành tiếng tăm bởi nó tạo nên sự khoái khẩu cho người sành ẩm thực. Vì vậy nói cua Huỳnh Đế, ghẹ Sa Huỳnh là đặc sản ngon nức tiếng ở đây đâu phải là nói ngoa.
Cũng bởi vì để vừa lòng thực khách và giữ cho tên tuổi của loài đặc sản này còn mãi mà cua Huỳnh Đế, ghẹ Sa Huỳnh luôn được các nhà hàng bảo quản, giữ còn tươi rói trong lồng sắt ngâm trong nước biển, hoặc muối nước đá để chờ hóa thân.
Bạn thích cua nướng than hay ghẹ hấp cách thủy? Hay thích nấu cháo? Có ngay. Một bếp than được mang lên ngọn lửa phừng phừng trong chốc lát. Đấy! Lẫn trong mùi thơm quyến rũ của cua ghẹ nướng, đã sớm có tiếng sóng lòng của bạn rạo rực, khi bỗng dưng bạn gặp đôi mắt biển của các thiếu nữ Sa Huỳnh ./.
Hoàng Dũng