Nhà thờ Năng Gù là một trong những công trình tôn giáo tiêu biểu của xã Bình Hòa, tỉnh An Giang (trước đây là Xã An Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang), gây ấn tượng bởi kiến trúc cổ kính và không gian thanh bình giữa vùng quê Nam Bộ. Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, nhà thờ không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của giáo dân địa phương mà còn mang giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc sắc.
Nhà thờ Năng Gù.
Tọa lạc bên Quốc lộ 91, thuộc ấp Bình An 2, xã Bình Hòa, Nhà thờ Năng Gù hiện là nhà thờ cổ của Giáo xứ Năng Gù. Với vị trí thuận lợi, nơi đây trở thành điểm dừng chân quen thuộc trong hành trình khám phá các điểm du lịch văn hóa – tâm linh của xã Bình Hòa nói riêng và tỉnh An Giang nói chung. Không gian yên tĩnh, khuôn viên rộng rãi, nhiều cây xanh mang đến cảm giác nhẹ nhàng, thư thái cho du khách, đặc biệt phù hợp với những chuyến tham quan gia đình hoặc những ai muốn tìm về sự tĩnh lặng giữa đời sống nông thôn.
Theo tư liệu ghi nhận, Nhà thờ Năng Gù được hình thành từ rất sớm, có thể trước năm 1859. Ban đầu, công trình chỉ được dựng đơn sơ bằng cây lá trên nền đất. Về sau, cùng với sự phát triển của cộng đồng giáo dân, nhà thờ dần được lợp ngói, xây tường, lát gạch tàu và hoàn thiện hơn về cơ sở vật chất.
Bên trong nhà thờ Năng Gù.
Ngôi nhà thờ hiện nay được khởi công xây dựng dưới thời cha xứ Ulterleiner, theo thiết kế của Đức cha Hergott – lúc bấy giờ là Bề trên giáo phận Nam Vang. Công trình mang phong cách kiến trúc Gothic đặc trưng của Công giáo phương Tây, với chiều dài 55 m, chiều ngang 19 m, trần cao 15 m và tháp chuông cao 25 m. Trong khuôn viên còn có nhà mục vụ được xây dựng theo kiểu Pháp, góp phần tạo nên tổng thể kiến trúc hài hòa, trang nghiêm.
Ngày 20/2/1920, Nhà thờ Năng Gù được Đức cha Jean Claude Bouchut làm phép khánh thành, đồng thời nâng họ đạo Năng Gù lên hàng giáo xứ. Giáo xứ khi ấy bao gồm nhiều họ đạo trong khu vực như Chắc Cà Đao, Cần Xây, Ba Bần, Long Xuyên, Đồng Súc, Cái Dầu và Thị Đam – những địa danh hiện nay đã thuộc về các xã, phường khác nhau của tỉnh An Giang.
Tượng Đức Mẹ sầu bi ở nhà thờ Năng Gù.
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, Nhà thờ Năng Gù đã được trùng tu vài lần nhằm bảo tồn và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo của giáo dân. Tuy vậy, công trình vẫn giữ được những đường nét kiến trúc cơ bản và vẻ đẹp cổ kính vốn có. Ngày nay, Nhà thờ Năng Gù không chỉ là điểm tựa tinh thần của cộng đồng Công giáo địa phương mà còn là dấu ấn lịch sử, góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn hóa – du lịch của vùng đất An Giang.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam