Lễ hội vía Bà Chúa Xứ là một lễ hội mang bản sắc dân tộc đậm nét, chứa đựng nhiều màu sắc địa phương Nam Bộ. Từ lâu đã trở thành một truyền thống, một thói quen văn hóa được duy trì qua nhiều thế hệ.
Tượng bà Chúa Xứ Núi Sam trang nghiêm với những đường nét tinh xảo
Lễ hội vía Bà Chúa Xứ diễn ra từ 23/04 đến 27/04 âm lịch hàng năm, tại phường Núi Sam, thành phố Châu Đốc, An Giang. Lễ hội được thực hiện theo nghi thức truyền thống, gồm: Lễ phục hiện rước tượng Bà xuống miếu thờ, Lễ Tắm bà, Lễ Thỉnh sắc thần ông Thoại Ngọc Hầu, Lễ Túc yết và Lễ Xây chầu, Lễ Chánh tế và Lễ Hồi sắc.
Lễ phục hiện rước tượng Bà từ bệ đá sa thạch trên đỉnh núi Sam về miếu bà diễn ra từ ngày 22/4, đêm 23 rạng sáng 24/4 sẽ cử hành Lễ Tắm Bà. Lễ tắm được diễn ra một cách kín đáo, chỉ có 9 người phụ nữ đồng trinh mới được thực hiện. Sau khi tắm xong, bộ y phục cũ của Bà sẽ được cắt nhỏ ra rồi phân phát cho người tham dự, đây được xem như bùa hộ mệnh giúp mang lại sức khỏe, bình an.
Thực hiện nghi thức rước bà Chúa Xứ Núi Sam từ trên núi về nơi thờ tự
Vào 15 giờ ngày 24/4 sẽ diễn ra Lễ Thỉnh sắc thần ông Thoại Ngọc Hầu và 2 vị phu nhân. Nghi thức này sẽ do các bô lão trong làng và Ban quản trị lăng miếu thực hiện.
Vào đêm 25 rạng sáng 26/4 sẽ diễn ra Lễ Túc yết và Lễ Xây chầu với nghi thức cúng tế cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đất đai phì nhiêu, người dân khỏe mạnh, yên vui. Vật cúng gồm có: một con heo trắng chưa nấu chín, một đĩa đựng “mao huyết”, một mâm xôi, một mâm trái cây, một mâm trầu cau, một đĩa gạo muối. Lễ hội vía Bà Chúa Xứ núi Sam sẽ được kết thúc vào ngày 27/4 sau khi cử hành Lễ Chánh tế và Lễ Hồi sắc.
Dòng người tham gia Lễ hội vía bà Chúa Xứ Núi Sam đông đúc, nhộn nhịp
Ngoài phần lễ truyền thống, phần hội cũng được tổ chức đan xen với các chương trình mang đậm nét văn hóa của 4 dân tộc Kinh, Chăm, Hoa, Khmer như tuần lễ văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian, trình diễn văn nghệ dân tộc,… Các trò chơi dân gian thường được tổ chức gồm có: Kéo co, thả diều nghệ thuật, trò chơi vận động liên hoàn, cờ tướng, đẩy gậy, chọi gà, cờ người… Các hoạt động văn hoá nghệ thuật được biểu diễn như múa lân sư rồng, múa mâm thao, múa bóng rỗi, múa đĩa chén…
Với những hoạt động thú vị vào mùa Lễ hội tại Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam, hàng năm nơi đây thu hút rất nhiều du khách về tham dự lễ, dâng hương… Đây cũng là dịp để người dân vùng An Giang thể hiện tâm thức “Uống nước nhớ nguồn”, sự tri ân, tôn kính đối với Bà và các bậc tiền nhân.
Ban Nghiên cứu Văn hóa