Ra đời từ chiếc baguette của người Pháp trong thời kỳ thuộc địa, bánh mì Việt Nam không phải là bản sao của ẩm thực châu Âu. Món ăn này hình thành trong bối cảnh thiếu thốn, buộc người Việt phải thích nghi và sáng tạo. Khi bột mì nguyên cám khan hiếm, bột được pha thêm bắp, ruột bánh làm rỗng để tiết kiệm, phần nhân bên trong được thay bằng những thành phần quen thuộc với khẩu vị bản địa. Từ sự xoay xở ấy, ổ bánh dài, vỏ mỏng giòn, ruột nhẹ dần tách khỏi hình hài Pháp, định hình nên bánh mì Việt đúng nghĩa.
Chiều sâu văn hóa của bánh mì không nằm ở nguyên liệu, mà ở khả năng dung hợp. Người Việt không sao chép ẩm thực thực dân, mà chủ động tiếp nhận và chuyển hóa. Trong một ổ bánh mì, patê – dấu ấn ẩm thực Pháp – song hành cùng chả lụa, đồ chua, rau mùi, nước tương hay mắm, tạo nên sự hòa quyện giữa Đông và Tây, giữa yếu tố ngoại lai và hương vị bản địa.
Mỗi ổ bánh mì là kết tinh của kinh nghiệm, ký ức và sự chắt chiu qua nhiều thế hệ. Nó mang dáng dấp quen thuộc với phương Tây nhưng vẫn giữ được sự tinh tế của khẩu vị châu Á. Bánh mì vì thế trở thành sản phẩm của sự sống sót và thích nghi: vừa hòa vào dòng chảy toàn cầu hóa, vừa khéo léo bảo toàn bản sắc. Ẩn sau vẻ ngoài bình dị là óc sáng tạo và khả năng định hình ẩm thực của người Việt.
Không chỉ là món ăn đường phố tiện lợi, bánh mì còn là hình ảnh ẩn dụ của người Việt trong đô thị hiện đại: linh hoạt, gọn nhẹ và sẵn sàng mang bản sắc đi xa. Từ Sài Gòn đến Berlin, từ Paris đến California, bánh mì vượt biên giới như một “tấm danh thiếp ăn được”, mang theo câu chuyện về lịch sử, ẩm thực và tinh thần bền bỉ của người Việt.
Sức sống ấy tiếp tục được khẳng định trên bản đồ ẩm thực toàn cầu. Mới đây, bánh mì Việt Nam một lần nữa được CNN đưa vào danh sách 25 loại bánh kẹp ngon nhất thế giới, bên cạnh nhiều tên tuổi lâu đời của ẩm thực quốc tế. Việc liên tục xuất hiện trong các bảng xếp hạng uy tín cho thấy bánh mì không còn là món ăn địa phương, mà đã trở thành biểu tượng ẩm thực được thế giới ghi nhận.
Trên thực tế, bánh mì cũng được gọi đúng bằng tên của nó "bánh mì" thay vì một cách diễn giải sang tiếng Anh như “Vietnamese baguette”. Cách gọi ấy cho thấy món ăn này đã đứng vững như một thực thể văn hóa độc lập.
Bánh mì không cần sự cao sang. Nó xuất hiện trên xe đạp, gánh hàng rong, xe đẩy ven đường, rồi bước vào những cửa hàng có thương hiệu. Ở bất cứ đâu, bánh mì vẫn giữ nguyên cái vị giòn – không chỉ của lớp vỏ bánh, mà còn của tinh thần vượt khó và bản lĩnh văn hóa đã làm nên sức sống bền bỉ của món ăn này.
Hà My