Bánh là một trong những món ăn không thể thiếu của ngày Tết cổ truyền ở Việt Nam. Tùy theo từng vùng miền sẽ có loại bánh biểu tượng riêng và mang những ý nghĩa vô cùng đặc biệt.
Bánh chưng xanh là món ăn ngày Tết đặc trưng ở miền Bắc (Nguồn: Internet)
Bánh chưng
Bánh chưng là món bánh truyền thống của miền Bắc không thể thiếu trong những mâm cơm ngày Tết Nguyên đán. Món bánh làm từ gạo nếp, đỗ xanh, thịt mỡ nổi bật với lớp vỏ màu xanh của lá dong bao bọc bên ngoài.
Người miền Bắc thường luộc hay chiên bánh chưng giòn sau đó chấm cùng xì dầu/nước mắm. Món bánh truyền thống xuất hiện từ thời vua Hùng, bánh chưng hình vuông tượng trưng cho mặt đất. Những sợi dây lạt buộc chặt bên ngoài dùng để xắt bánh còn thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó của những thành viên trong gia đình; sự gắn kết của toàn dân tộc.
Ý nghĩa sâu xa của bánh chưng còn nằm ở phần nhân bên trong. Nguyên liệu gạo nếp ngon là thức ăn nuôi sống con người từ bao đời nay, cũng tượng trưng cho nền nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam. Lá dong xanh bọc ngoài phần nhân trong ruột bánh tượng trưng cho ơn sinh thành, bao bọc của cha mẹ.
Bánh tét
Bánh tét món ăn ngày Tết đặc trưng ở Miền Nam
Bánh tét là món bánh tương tự như bánh chưng của miền Bắc. Mâm cơm của người dân miền Nam không thể thiếu bánh tét gói bằng lá chuối, lá dong và phần nhân gồm thịt heo, đậu xanh và gạo nếp.
Khác bánh chưng, người miền Nam gói bánh tét hình trụ dài với phần nhân dàn đều bên trong. Bánh tét mang ý nghĩa lịch sử, tượng trưng cho hình ảnh người mẹ bao bọc lấy các con. Sự hiện diện của bánh tét những dịp lễ quan trọng cũng là lời nhắc nhở công ơn sinh thành của cha mẹ ngày đầu năm. Như vậy, mỗi người con Việt Nam luôn biết hiếu thảo, nhớ đến công ơn cha mẹ. Người miền Nam thường ăn bánh tét kèm dưa góp và các loại rau chống ngấy. Ngoài ra, bạn có thể ăn kèm với nước mắm hoặc các loại nước chấm khác.
Bánh in
Bánh in là một trong những đặc sản xứ Huế. Không khí Tết cổ truyền tại Huế luôn mang đập nét ẩm thực và sự hiện diện của bánh cộ nhiều màu sắc là dấu hiệu nhận biết đầu tiên. Người Huế thường dùng bánh cộ kèm những ly trà nóng để thưởng thức trọn vị thanh, thơm ngọt của bánh.
Nguyên liệu làm bánh mộc mạc từ bột nếp, bột đậu xanh, hạt sen… nhưng cách làm khá cầu kỳ và công phu. Lịch sử của món bánh cộ bắt nguồn từ thời nhà Nguyễn, thức bánh này được dâng lên vua uống trà vào dịp Tết Nguyên đán. Bánh mang ý nghĩa chúc vua trường thọ nên dần trở thành đặc sản không thể thiếu của Huế mỗi dịp đầu năm.
Bánh đậu xanh
Bánh đậu xanh là đặc sản giản dị của vùng đất Hải Dương, thức quà dùng để chiêu đãi khách và biếu tặng các dịp lễ, tết. Món bánh này từng được dâng lên vua Bảo Đại trong một lần kinh lý đến Hải Dương và được vua khen ngợi. Vị ngọt thanh nhẹ của đậu xanh khi thưởng thức cùng trà đã tạo nên nét đẹp trong ẩm thực của người dân xứ này.
Nguyên liệu chính làm món bánh này là bột đậu xanh nguyên chất, đường tinh luyện và dầu thực vật. Loại bánh này phù hợp với thực khách nhiều lứa tuổi với ý nghĩa gắn kết các thế hệ trong gia đình lại với nhau trong những buổi tâm giao trò chuyện, thưởng trà, ăn bánh.
Bánh phu thê
Bánh phu thê còn có tên gọi là bánh xu xê/su sê tuỳ biến tấu của các vùng miền.
Bánh phu thê, đặc sản của Bắc Ninh không chỉ góp mặt trong các dịp cưới hỏi mà luôn hiện diện trong các dịp lễ, tết quan trọng. Món bánh này mang ý nghĩa tượng trưng cho lòng thuỷ chung son sắt của các cặp vợ chồng. Phần bột mỏng ôm trọn nhân đậu xanh bên trong thể hiện sự ôm ấp, chở che ấm áp của tình nghĩa vợ chồng.
Bánh phu thê còn có tên gọi là bánh xu xê/su sê tuỳ biến tấu của các vùng miền. Vị ngọt thanh và dai của bột nếp, đậu xanh và dừa sợi khiến món bánh trở thành món tráng miệng hấp dẫn. Đầu năm mới, thưởng thức bánh phu thê thanh ngọt cùng tách trà nóng để bạn cảm thấy hân hoan, tươi mới khi nghĩ về tình cảm đôi lứa trong gia đình.
Không những vậy, bánh phu thê còn bao hàm trong nó triết lí ngũ hành một cách tinh tế, thể hiện qua 5 màu của bánh: màu trắng của bột lọc và cơm dừa, màu vàng của dành dành dùng làm màu cho vỏ bánh và nhân đỗ xanh, màu đen của hạt vừng, màu xanh của lá và màu đỏ của lạt buộc. Đó là sự hòa hợp của con người với trời đất, là sự hòa hợp giữa người với người và giữa vợ với chồng.
Với món bánh này bạn không cần phải ăn kèm thêm bất cứ thứ gì cả, nếu thích có thể dùng với trà nóng như bánh in hay bánh đậu xanh.
Bánh ít lá gai
Món bánh này có nguồn gốc từ thời vua Hùng.
Một loại bánh đặc sản của vùng đất Bình Định mà được rất nhiều người yêu thích đó chính là bánh ít lá gai. Món bánh dần đã trở thành một món bánh quen thuộc trong những ngày tết âm lịch ở nước ta.
Món bánh ít cũng rất được ưa thích trong những ngày tết cổ truyền
Không chỉ hấp dẫn nhờ mùi vị thơm ngon đặc trưng mà món bánh này còn vô cùng ý nghĩa.
Với hình dáng giống như tháp chàm rất đẹp mắt, món bánh này còn có nguồn gốc từ thời vua Hùng. Người con gái út đã sáng tạo nên loại bánh này dựa vào món bánh chưng và bánh dày của hai người anh của mình và dâng lên vua cha. Vua Hùng đã rất thích và đặt tên là bánh ít, tựa như người con gái út ít của Vua.
Bánh thuẫn
Bánh thuẫn làm từ trứng gà, vani, bột năng, bột mì, đường...
Sẽ dễ dàng gặp bánh thuẫn trong dịp lễ Tết hoặc cúng tổ tiên ở miền Trung và miền Nam. Bánh lớn gần bằng cái chén với hình dạng giống như những cánh hoa mai nở xòe ra, đây vốn là loài hoa đặc trưng cho ngày Tết ở miền Trung và miền Nam Việt Nam.
Bánh thuẫn thêm ý nghĩa khi nó mang theo lời nguyện chúc về một năm mới bình an, hạnh phúc và tràn đầy may mắn. Không chỉ vậy, hương vị độc đáo và cuốn hút sẽ khiến giây phút quây quần của gia đình thêm trọn vẹn.
Bánh tổ
Món này là sự kết hợp tuyệt vời giữa gừng, gạo nếp và đường đen.
Dịp Tết Nguyên đán, người dân xứ Quảng nói riêng và người miền Trung nói chung sẽ ăn bánh tổ. Món này là sự kết hợp tuyệt vời giữa vị cay nồng nhưng ấm của gừng, vị bùi của gạo nếp và thơm ngọt của đường đen. Khi làm bánh, phần khuôn sẽ được lót bằng tre và ghim thật chặt để tránh tình trạng bung ra. Phần mặt bánh sẽ được rắc lớp mè thật thơm.
Bánh pía chính là đặc sản của Sóc Trăng, do người Hoa di cư đến đây và sáng tạo ra loại bánh này, đặc trưng chính là vỏ bánh ngàn lớp xốp mềm, phần nhân bên trong ngọt bùi từ đậu xanh, đậu đỏ, khoai môn hay sầu riêng và nhấn nhá hương vị với chiếc trứng muối mặn mặn.
Đặc trưng khi ăn bánh pía chính là vị ngọt rất đậm bởi người miền Tây thường thích ăn ngọt, khi ăn bánh nên uống cùng ít trà để làm giảm độ ngọt của đường mà hương vị bánh được giữ trọn vẹn.
Bánh khảo
Đây là thứ bánh truyền thống không thể thiếu được trong những ngày Tết Nguyên đán đối với người Tày. Làm bánh khảo cũng mất khá nhiều thời gian vì quy trình dài gồm: rang gạo, xay bột, hạ thổ, giã đường, làm nhân, vò bột, vào khuôn...
Nguyên liệu làm nên món bánh này có sự kết hợp của bột gạo nếp – tượng trưng cho đất mẹ, mùi thơm lừng từ vừng mang ý nghĩa hòa hợp, đoàn kết và vị ngọt của đường phên, rượu trắng thơm nồng tình yêu thương...
Hiện nay, món bánh ngày Tết rất đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, mỗi nơi sẽ có những loại bánh khác nhau với ý nghĩa đặc trưng riêng. Điều này cũng đã thể hiện được vẻ đẹp truyền thống của nền văn hoá ẩm thực Việt Nam.
Theo khoahoc.tv